Nieuwe test voor het "sociale snapvermogen" van kleine kinderen
Ook kleine kinderen kunnen al gevoelens, gedachten en intenties begrijpen, zowel van anderen als van zichzelf. Het ontwikkelen van dit "sociale snapvermogen" is een belangrijke basis voor sociaal gedrag. Uit onderzoek van Els Blijd-Hoogewys blijkt dat ook kinderen met PDD-NOS, een aan autisme verwante stoornis, een sociaal snapvermogen ontwikkelen, zij het trager dan zich normaal ontwikkelende kinderen. "Normale" kinderen hebben rond de leeftijd van 6 tot 6,5 jaar een kleine terugval: hun sociale snapvermogen lijkt dan even iets slechter te functioneren. Het sociale snapvermogen van jongetjes ontwikkelt zich doorgaans anders en trager dan van meisjes. Dit blijkt uit onderzoek van Els Blijd-Hoogewys waarop zij 6 november 2008 promoveert aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Het "sociale snapvermogen" heet in de ontwikkelingspsychologie Theory of Mind (ToM). Voor haar onderzoek ontwikkelde Blijd-Hoogewys een test die ze daarom het ToM Takenboek noemt. Het is een kindvriendelijke speelse test, rijk geïllustreerd en voorzien van allerlei interactieve elementen. Blijd-Hoogewys testte hiermee 324 kinderen tussen de 3 en 12 jaar, zowel ‘normale’ kinderen als kinderen met PDD-NOS. Volgens Blijd-Hoogewys wordt er meer dan vroeger aan de bel getrokken als kinderen ernstige problemen laten zien in hun sociale contacten. "Met het ToM Takenboek kunnen we nu inschatten of behandeling nodig is en de behandeleffecten meten", aldus Blijd-Hoogewys.
Terugval
Uit de test blijkt dat bij jongetjes het sociale snapvermogen zich anders en trager ontwikkelt dan bij meisjes. "Dat lijkt een open deur", zegt Blijd- Hoogewys, "maar tot op heden werd dit in wetenschappelijk onderzoek naar Theory-of-Mind maar zelden gerapporteerd." Verrassend is dat niet alleen kinderen met PDD-NOS, maar ook ‘normale’ kinderen een dip laten zien in hun Theory-of-Mind ontwikkeling. Bij zich normaal ontwikkelende kinderen gebeurt dit rond de leeftijd van 6 tot 6,5 jaar. Kinderen met PDD-NOS laten deze terugval wat later zien, rond 7 tot 7,5 jaar. Dat zo’n dip nog niet eerder werd gezien komt doordat de meeste onderzoeken naar elementaire Theory-of-Mind vaardigheden wordt gedaan bij jongere kinderen tot vijf jaar.
PDD-NOS
Kinderen met PDD-NOS hebben meestal Theory-of-Mind problemen. Blijd-Hoogewys onderzocht of deze kinderen een afwijkende of een vertraagde ToM-ontwikkeling hebben. Hiervoor volgde ze 30 kinderen met PDD-NOS gedurende twintig maanden. Om de vier maanden testte ze hen met het ToM-Takenboek. Om leereffecten door herhaalde meting met dezelfde test te voorkomen, werkte ze met vier verschillende versies van het ToM-Takenboek. Opmerkelijk was dat de kinderen desondanks toch leerden van de tests. Aan het einde van het onderzoek bleken de kinderen met PDD-NOS hun Theory-of-Mind achterstand te hebben ingehaald. De ToM-ontwikkeling van kinderen met PDD-NOS is weliswaar vertraagd, maar onderscheidt zich verder niet van die van ‘normale’ kinderen. Blijd-Hoogewys: "Ook kinderen met PDD-NOS ontwikkelen uiteindelijk dus een sociaal snapvermogen."
Curriculum Vitae
Mw. E.M.A. Blijd-Hoogewys (België, 1973) studeerde psychologie aan de Universiteit Gent en deed haar promotieonderzoek bij de afdeling Ontwikkelingspsychologie van de Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen. Ze werkt bij het Autismeteam Noord Nederland (Lentis) en het Universitair Centrum Psychiatrie (UMCG). Ze promoveert bij prof.dr. P.L.C. van Geert en prof.dr. R.B. Minderaa. De titel van haar proefschrift is: ‘The development of Theory-of-Mind and the Theory-of-Mind storybooks. Lessons from a non-linear approach of developmental data in typically developing children and children with PDD-NOS.’
Annelies
november 4, 2008
Je hoort en leest tegenwoordig zoveel over allerlei soorten aandoeningen bij kinderen. Eerst was het heel veel de ADHD en toen weer allerlei soorten autismes en nu hoor ik in de omgeving ook over PDD-NOSS. Lastig allemaal hoor, en moeilijk voor ouders en leerkrachten om daar mee om te gaan.
Maar hoe komt het dat je daar vroeger nooit iets over hoorde?? waren we toen zo onwetend daar over?
Groetjes Annelies
• Ilona •
november 9, 2008
Het ontbreekt kinderen al 25 jaar aan een normale dagelijkse discipline. Ze worden overal naartoe gesleept, van huis naar de creche, de peuterspeelzaal of naar school, na school moeten ze naar na-schoolse opvang of naar ballet, judo, pianoles, paardrijden, tennis, hockey, voetbal of muziekschool, moeten van alles, mogen van alles, de meester is jij en heet Piet, ouderen worden niet meer aangesproken met "u", ze krijgen in alles hun zin, worden (volgens alarmerende berichten) niet echt gezond gevoed, hebben te veel zakgeld, hebben al een mobiel op hun 9e, hebben alles en zijn toch ontevreden. Het enige dat ze niet hebben is de veilige haven, thuis. Mamma en pappa zijn de hele dag aan het werk en zijn \’s avonds bekaf. Kinderen moeten het zelf maar een beetje regelen, soms hebben ze al een sleutel als ze 8 of 9 zijn. Komen dan in een leeg, koud huis. Dat geeft geen goed gevoel over thuis. Misschien zijn ze zelfs wel een beetje bang. Of er is een oppas, wéér iemand anders. En om het een beetje goed te maken gaan de ouders op zondag "iets leuks" doen met de kinderen…. dus weer geen rust en lekker thuis zijn.
We vragen ons toch niet echt af waarom een heleboel kinderen zulke drukke, overspannen, onredelijke zenuwepeesjes zijn, he?
Rust, reinheid en regelmaat. Dat zijn nog steeds de sleutelwoorden.
Hetty
maart 28, 2011
Tja Ilona, het is wat tegenwoordig. Als moeder die iedere thuis is als mijn kind thuis komt uit school, en daarnaast regelmatig als hulpouder betrokken is op school, onderschrijf ik de stelregel rust, reinheid en regelmaat van ganser harte.
Echter, hoe zit dat met mijn ooms en tante geboren in 1929, 1930,1933 en 1935 die toch echt heel autistische trekjes vertoonden, die toen niet zo genoemd werden. Mijn tante die vanaf de leeftijd van 11 jaar psychiatrisch “ondersteund” werd, geboren in 1930. Uiteindelijk gestorven in 1993 door haar eigen keus omdat het leven echt ondraaglijk was na zoveel jaren psychiatrisch leed.
Een heel degelijk gezin, zeer intelligent, maar toch 5 kinderen met afwijkend gedrag. En dan mijn eigen zoon, met de diagnose PDD-NOS. Nu weten we de naam voor zijn afwijkend gedrag en kunnen hem helpen. Ondanks alle inspanningen van zijn ouders, leerkrachten en omgeving blijft hij autistisch. Ja hij “doet” het goed. Als moeder doet het zeer om te zien hoe hard hij werkt en knokt om zijn eigen doelstellingen te halen. Toch een keertje zélf zijn vriendje te spelen te vragen na uitgebreid overleg hoe hij dat aan moet pakken.
Het doet ook zeer om te lezen dat “het” weer een modeverschijnsel is.
Was het maar waar!! Maar zijn autisme raakt niet uit de mode, het hoort bij hem, levenslang. Hij is geweldig, het liefste kind dat een moeder kan wensen, ik zou geen ander willen. Ik zou wel graag willen dat hij, en zijn ooms en tantes het wat makkelijker zouden hebben (gehad). Ook, als het een keertje uitkomt, zou ik willen dat mensen die niet direct mee te maken hebben niet zo snel zouden oordelen. Maar alle rust, reinheid en regelmaat zullen ook dat niet bewerkstelligen.
studio562614
maart 30, 2011
Hetty, eigenlijk was dit een heel oud log, maar eigenlijk geldt alles nog… Heb zelf dagelijks te maken met autistische leerlingen.. heb veel van ze geleerd, hoewel het af en toe niet makkelijk is… maak me vooral zorgen over hoe het met ze zal gaan na de middelbare school… er zijn op dit moment veel faciliteiten gecreerd, maar als je eenmaal in de maatschappij je plek probeert te vinden, zijn de omstandigheden vaak minder florissant.. misschien heb jij daar ook nog ideeen over… die hoor ik ook graag… ik vond je reactie heel erg indringend. Ik hou er graag contact over….Agnès(alhoewel je antwoord aan Ilona was gericht….!!!)
Hetty
maart 30, 2011
Dag Agnès,
Ik ben ook geen expert hoor! Alleen maar een moeder met een familiegeschiedenis.
Ik heb best een antwoord voor je, maar ik zou je dat graag mailen en niet op een site publiceren. Dit omdat er persoonlijke info over anderen in staat. Ik heb er geen moeite mee als iemand met kennis van de problematiek dit leest, maar gezien de reacties hierboven bestaan er ook minder genuanceerde mensen.