C’est le temps de mes vacances- Beeldbewerking

Posted on augustus 4, 2010

6



Beeldbewerking en beeldmanipulatie

Tussen fact en fiction

Waar ligt de grens bij geaccepteerde bewerking van foto’s?

Beeldbewerking of beeldmanipulatie van foto’s is niet iets van deze tijd. Vroeger werden bijvoorbeeld tot persona non grata verklaarde hooggeplaatste personen weggeretoucheerd van officiële foto’s. Ook in oorlogspropaganda werd hier wel gebruik van gemaakt.

De Sovjetdictator Jozef Stalin liet in ongenade gevallen personen en politieke vijanden verwijderen. Ook liet hij op zijn eigen foto de littekens van pokken wegwerken.

In het analoge tijdperk, toen fotografen hun ontwikkelwerk nog deden in de donkere kamer, werd ook al "gerommeld" met contrast en belichting. Het zgn.."tegenhouden  van licht" werd veelvuldig toegepast.

Tegenwoordig is beeldmanipulatie een stuk eenvoudiger geworden door gebruik te maken van gespecialiseerde programma zoals Photoshop van Adobe of Paint Shop Pro.  Het manipuleren van beelden wordt soms "Photoshoppen" genoemd. Adobe is er op tegen dat de merknaam Photoshop als werkwoord wordt gebruikt, maar heeft nog weinig succes om dat terug te dringen.

Maar wat is nou done or not done? Is het al uit den boze om kleuren te manipuleren en/of de achtergrond donkerder  te maken, technieken die door veel fotografen worden toegepast of begint het pas bij het verwijderen of inplakken van elementen in een bestaande foto.

De discussie kwam eind vorig jaar weer op gang toen bleek dat een foto van een fotograaf werkzaam bij de Volkskrant gemanipuleerd was. De krant accepteerde dit niet en de man werd ontslagen. Fotografie en journalistiek dat is een verhaal apart. Kun je bij fotoverslaggeving van een evenement of gebeurtenis elementen toevoegen of weghalen? Daar zijn veel mensen het niet over eens. Een standpunt is dat het typische van het ambacht fotografie is dat je één moment vastlegt. Dingen combineren uit verschillende foto’s, gaat over de grens.

Maar wat is eigenlijk een beslissend moment. De nieuwste camera’s vangen zes beelden per seconde.  Als je de beste beelden uit de zes samenvoegt, heb je alsnog die ene, beslissende seconde.” Ook in portretten, toch al geënsceneerd, zet je het beeld meer naar je eigen hand om het mooier te maken.

Krantenredacties vragen om sprankelende foto’s met als gevolg dat beelden steeds meer worden ‘aangepast’.

‘Facts are sacred, fiction is free’ is de stelregel in de geschreven journalistiek. In de fotografie zou je dit kunnen omzetten naar fotojournalistiek/documentaire fotografie zijn de feiten en niet gemanipuleerd. Artistieke fotografie is gemanipuleerd. De scheidslijn zou voor mij zijn van 6 beelden 1 beeld maken is kunst, maar uit 6 beelden 1 moeten kiezen is journalistiek. Er is niets tegen kunstzinnige manipulatie zolang uit context of begeleidend woord duidelijk is dat het geen verslaggeving maar een illustratie betreft.

Beelden bewerken is overigens een vak apart. Een goede en deskundig gemanipuleerde foto is niet te herkennen. Als de manipulatie zichtbaar is op de plaat is er gewoon ondeskundig geklungeld. Dit weet iedereen die ook maar iets van beeldmanipulatie afweet.

Soms zijn dingen fysiek onmogelijk in bewerkte foto’s. Een kerk op de voorgrond, badend in het zonlicht, met daarachter een zonsondergang. Daar heb je twee zonnen voor nodig. Er zijn ook andere slordigheden met scherpte of met schaduwen: als één figuur geen schaduw heeft en anderen wel, is hij er in geplakt.

En tot slot,zolang als er zoiets als beeldverslag bestaat wordt er gemanipuleerd met de "werkelijkheid".

Posted in: Fotografie