Tussen esthetiek en kritiek

Posted on juli 9, 2012

6



Kunstwerken zijn net als berichten in een bepaalde taal opgesteld. Je moet de gebruikte taal echter kunnen begrijpen en tegelijkertijd de werkelijkheid kunnen herkennen waar het werk naar verwijst.

Kun je daarom anno 2012 in het werk van een 16e eeuwse kunstenaar als Bruegel behalve esthetiek ook kritiek lezen. Oorlog, verdrukking en ellende zijn thema’s die steeds terugkomen in zijn werken.Verbeeldde hij slechts de schijnbaar onafwendbare rampen van zijn tijd of waren het maatschappelijk bepaalde verschijnselen?

Bruegel, Luilekkerland, 1567

Toont de 19e eeuwse schilder James Ensor met de karikaturen van de burgerij in zijn schilderijen cynisme en leedvermaak of was het een aanklacht tegen sociaal onrecht?

James Ensor, The Bad Doctors,1892

Het aankaarten van het consumptiekarakter van onze moderne levenswijze in Pop-Art Kunst  leert de toeschouwer anders te kijken naar de werkelijkheid, maar roept het ook op tot actie?

Richard Hamilton,Just what is it that makes today’s homes so different, so appealing?-1956

Kritiek in de kunst kan zich ook tegen de kunst zelf keren. Een kunstwerk kan de bestaande esthetische opvattingen over kunst bekritiseren. In de twintigste eeuw heeft deze vorm van kritiek zich ontwikkeld tot het helemaal ontkennen van kunst. Een goed voorbeeld hiervan is het werk van de dadaistische kunstenaar Marcel Duchamp, waarmee hij “Kunst” radicaal op de helling heeft gezet. Hij toonde aan dat de naam van de kunstenaar  volstaat en dat het niet uitmaakt welk voorwerp tot kunst wordt verheven: een alledaags voorwerp gepresenteerd als een kunstwerk (een zgn. readymade). Dit was een mijlpaal voor de hedendaagse beeldende kunst.  Duchamp riep hiermee kunst-filosofische vragen op over de aard en functie van kunst.

Fountain, 1917.

Fountain was een gewoon urinoir – gesigneerd met “R.Mutt” 1917 – dat Duchamp anoniem inzond voor een jury-loze expositie in 1917 te New York, waarvan hij zelf directielid was. Men nam de inzending echter niet serieus, men dacht dat het ging om een belediging van de organisatie van de expositie. Het werk werd aldus geweigerd.

 In 2004 is het kunstwerk  door een panel van 500 kunstkenners verkozen tot invloedrijkste kunstwerk van de 20e eeuw.

 

 

Posted in: Art, Kunst